|
Przemysł
motoryzacyjny, po dość długich przygotowaniach przystąpił w bieżącym
roku do seryjnej produkcji motocykla Junak z czterosuwowym silnikiem
górno zaworowym poj. 350 cm3. na motocykl ten oczekujemy już od
dłuższego czasu, nie od rzeczy będzie zapoznanie szerszej rzeszy
miłośników tego typu pojazdu, z podstawowymi założeniami konstrukcyjnymi
, wynikami przeprowadzonych badań i charakterystyką techniczną.
Konstruktorzy przystępując do opracowania konstrukcji, stanęli
wobec dużych trudności wynikających z konieczności uwzględnienia
szerokiego zakresu warunków użytkowych dla motocykla tej klasy,
ciężkich warunków drogowych, oraz możliwości produkcyjnych. Jak
wiadomo dotychczas nie produkowaliśmy motocykl tej klasy, poza
przedwojennymi zakładami P.Z.Inż., które były w stadium przygotowywania
do produkcji motocykla z silnikiem górnozaworowym poj. 500cm3
. konstrukcyjnie przedstawiał on odmianę opartą na ówcześnie produkowanym
i dotychczas znanym motocyklu Sokół 600.
Druga wojna światowa całkowicie zdewastowała nasz przemysł motocyklowy
i nie mogło być mowy o oparciu się na własnych tradycjach tak
konstrukcyjnych jak i produkcyjnych, poza tym w konstrukcjach
zagranicznych pojawiły się nowe kierunki rozwojowe, które należało
uwzględnić w opracowaniu własnej konstrukcji. Na skutek powyższej
sytuacji niektóre czynniki oficjalne starały się pójść po najmniejszej
linii oporu i narzucić konstruktorom bezpośrednie odwzorowanie
przypadkowo wybranego motocykla zagranicznego. Stanowisko to spotkało
się ze zdecydowanym sprzeciwem konstruktorów i zaproszonych współpracy
użytkowników.
Do opracowania konstrukcji przyjęto następujące założenia podstawowe:
a) Ogólny układ konstrukcyjny powinien być nowoczesny i umożliwiać
wprowadzenie dalszych zmian zgodnie z przewidywanym rozwojem konstrukcji
motocyklowych,
b) Budowa motocykla uwzględniając jego wielostronne zastosowanie,
powinna być odpowiednio mocna, szczególnie należy zwrócić uwagą
na jego dobre resorowanie,
c) Przewidzieć możliwość przystosowanie do celów sportowych, uwzględnić
konieczność użytkowania w ciężkich warunkach terenowych i możliwość
zamontowania ogumienia terenowego 19 X 4.00 na koło tylne.
d) Obliczenia wytrzymałościowe wykonać dla silnika o mocy 22 KM,
przewidzieć możliwość zmian mocy silnika od 15 KM do 25KM dla
motocykla sportowego. Zapewnia to odpowiednią żywotność motocykla
turystycznego i daje niewielkie przeciążenie niektórych elementów
w motocyklu sportowym.
 
Na podstawie powyższych założeń ogólnych, odzwierciedlającym w
wielkim skrócie założenia szczegółowe opracowano motocykl w układzie
konwencjonalnym, jednakże z uwzględnieniem najnowszych rozwiązań
konstrukcyjnych w poszczególnych zespołach
Wymagania stawiane produkcji dla tej klasy motocykla pod względem:
dokładności i staranności wykonania, prawności działania poszczególnych
zespołów i trwałości są bardzo wysokie i przewyższają pod tym
względem dotychczasowe obiekty produkowane przez przemysł motoryzacyjny.
Brak tradycji i dokładnej znajomości tego rodzaju produkcji przez
zakłady produkcyjne przemysłu motoryzacyjnego spowodował w pewnym
stopniu odchylenia w wykonaniu w stosunku do wymagań konstrukcyjnych,
co natychmiast ujawniło się podczas intensywnie przeprowadzonych
badań serii próbnej i nieznacznie opóĽniło ukazanie się motocykli
seryjnych na rynku. Spowodowane to zostało koniecznością opanowania
produkcji.
Zdając sobie sprawę z wyżej wymienionych problemów, pracownicy
BKPMot. I zaproszeni do współpracy fachowcy spośród użytkowników,
przy opracowaniu konstrukcji i przeprowadzaniu badań, zwracali
uwagę na prostotę wykonania poszczególnych elementów prawidłowość
ich działania, szczególnie zaś na właściwy przebieg intensywnie
prowadzonych i możliwie wyczerpujących badań motocykli prototypowych
w badaniach serii próbnej w szerokim zakresie brały udział zakłady
produkcyjne. Wyniki uzyskane podczas przeprowadzania badań w całej
rozciągłości potwierdziły słuszność przyjętych rozwiązań konstrukcyjnych
oraz ich równorzędność pod względem działania i jakości z analogicznymi
zespołami motocykli zagranicznych
Podczas przeprowadzania badań, starano się możliwie wszechstronnie
i wyczerpująco uwzględnić rzeczywiste warunki, w których motocykl
może być użytkowany. Badania obejmowały próby ruchowe i próby
na stanowiskach.
Długotrwałe badania silnika przeprowadzone na hamowni, wykazały,
że zmianami układu zasilania, wydechu, stopnia sprężania i stosowanego
paliwa uzyskuje się założone osiągi. Okres badań regulacyjnych
i badań trwałości był bardzo długi i potwierdził przewidywania,
co do trwałości silnik. W celu zobrazowania podam, że godzinowy
przebieg badań silników na stanowisku wynosił około 900 godzin,
co w przybliżeniu odpowiada
50 000 km jazdy szosowej. Rysunki od 2 do 5 przedstawiają charakterystyki
silników regulowanych na różną moc. Dla silników uruchomionej
obecnie produkcji seryjnej przyjęto jako podstawową regulację
dającą moc 17KM na wale silnika charakterystyka tych silników
przedstawiona jest na rys 2. Mając na uwadze początkowy okres
produkcji zdecydowano się na zdławienie powyższej mocy silnika
w motocyklu do 15.5 KM, która w zupełności jest wystarczająca
dla przeciętnego użytkownika i w każdej chwili może być podniesiona
do 17 KM. Przez obniżenie mocy silnika uzyskano bardzo ekonomiczne
zużycie paliwa w zakresie szybkości i obciążeń użytkowych zmniejszając
bardzo nieznacznie jego osiągi maksymalne. Rys 3 i 4 przedstawiają
charakterystykę zewnętrzną i obciążeniową silnika o mocy 15.5
KM. Rys 5 przedstawia charakterystyką zewnętrzną silnika o podwyższonej
mocy.
Równocześnie z badaniami silników na hamowni były prowadzone intensywne
próby ruchowe motocykli. W badaniach ruchowych uwzględniono:
a) Sprawność działania i wytrzymałość poszczególnych elementów
i zespołów,
b) Warunki jakości nawierzchni i obciążeń na resorowanie i prowadzenie
się motocykla.
c) Wpływ warunków atmosferycznych i temperatury od 20o C do +35o
,
d) Zużycie paliwa w różnych warunkach i obciążeniach,
e) Przyspieszenia,
f) OpóĽnienia i drogi hamowania,
g) Szybkość maksymalną i minimalną,
Oprócz
podanych w skrócie badań ruchowych, niektóre zespoły i elementy
zostały poddane specjalnym badaniom na stanowiskach. Wyniki tych
badań zostały uwzględnione w uruchomionej obecnie produkcji.
Podałem w wielkim skrócie i bardzo niepełny przebieg prac przed
uruchomieniem produkcji nowego motocykla, dla zobrazowania wysiłku
przemysłu motoryzacyjnego ażeby motocykl wysokiej klasy, którego
brak dotkliwie odczuwało się na rynku krajowym, nie ustępował
pod względem jakości motocyklom zagranicznym. Zadowoli on na pewno
wszystkich, którzy ze swojej strony dołożą minimum wysiłku do
właściwej konserwacji i obsługi, jakiej ten typ motocykla wymaga.
W chwili obecnej nowy motocykl posiada pewną uniwersalność, jednakże
z rozwojem produkcji mogą być przeprowadzone dalej idące zmiany
typowe tylko do przewidywanego zakresu użytkowania, jak np. normalny
motocykl turystyczny będzie niższy, będzie posiadał odpowiednio
ukształtowane oblachowanie pod siodłem związane kształtem z oblachowaniem
błotnika itp., natomiast motocykl sportowy terenowy będzie z płytkimi
błotnikami i kołem tylnim przystosowanym do dużych rozmiarów ogumienia
terenowego itd. Z chwilą kiedy nasz przemysł nabierze pewnej elastyczności,
wszystkie te zmiany będą możliwe i powinny doprowadzić do tego
aby co rocznie, zależnie od panującej mody, mogła być zmieniana
szata zewnętrzna motocykla. Dodatkowo przemysł motoryzacyjny przystępuje
do uruchomienia wszelkiego rodzaju przyczepek, które jeszcze rozszerzą
zakres zastosowania motocykla.
Na zakończenie podaję bliższe dane w celu zaznajomienia ogółu
użytkowników z cechami charakterystycznymi motocykla
Ogólna charakterystyka motocykla
Silnik
czterosuwowy górnozaworowy chłodzony powietrzem:
Średnica cylindra 75 mm
Skok tłoka 79 mm
Stopień sprężania 6,8
Moc silnika dla motocykla w wykonaniu turystycznym 15 KM przy
5000 obr/min
lub 17 KM przy 5500 obr/min
gaĽnik Amal typ 276 o przelocie 24,5 mm
zapłon iskrowy
kąt wyprzedzenia zapłonu min 13o max 37o
przed GZP
prądnica 6V 45W
napęd sprzęgła łańcuch rolkowy
dwurzędowy 3/8
przełożenie silnik-sprzęgło 2,43
sprzęgło korkowe cztero tarczowe
prac w kąpieli olejowej
skrzynia biegów 4-biegowa
przełożenie I biegu 3,04
przełożenie II biegu 1,97
przełożenie III biegu 1,3
przełożenie IV biegu 1
napęd tylnego koła łańcuch rolkowy
jednorzędowy 5/8
przełożenie skrzynia biegów-koło tylnie 2,4
przełożenie ogólne na IV biegu 5,84
rozstaw osi motocykla 1405 mm
długość całkowita 2170 mm
szerokość 730 mm
wysokość 1020 mm
wzniesienie siedzenia kierowcy 760 mm
wzniesienie siedzenia pasażera 800 mm
ciężar motocykla suchego 165 kg
dopuszczalne obciążenie motocykla 190 kg
zbiornik paliwa, pojemność 17 l
szybkość maksymalna 105km/godz lub
115 km/godz
średnie zużycie paliwa 3,5 l/100km
Głowica wykonana ze stopu lekkiego z wtłaczanymi gniazdami i prowadnicami
zaworowymi wykonanymi z brązalu. Komora sprężania w kształcie
czaszy kulistej. Wylot spalin umieszczony centralnie, wlot mieszanki
odchylony. Zawory umieszczone pod kątem 90o . Średnica grzybka
zaworu wydechowego 40 mm, ssącego 43 mm. Zawór wydechowy wykonany
ze stali austenitowej. Dla silników o podwyższonej mocy układ
ssąco wydechowy jest odpowiednio zmieniony. Dźwigienki zaworowe
umieszczone są na mimośrodowych osiach przez pokręcanie, których
reguluje się luz zaworowy. Cylinder wykonany z żeliwa, gładź smarowana
pod ciśnieniem.
Rozrząd uruchamiany przez dwie niezależne krzywki. Kąty otwarć
zaworów przy luzie zaworowym 0,2 wynoszę
- otwarcie zaworu ssącego 35o przed GZP
-zamknięcie zaworu ssącego 75o po DZP
-otwarcie zaworu wydechowego 85o przed DZP
- zamknięcie zaworu wydechowego 45o po DZP
W eksploatacji wielkość luzów zaworowych należy ustawiać:
Dla zaworu ssącego 0,05 mm
Dla zaworu wydechowego 0,08 mm
Krzywki zastosowano o specjalnym profilu, dającym duże napełnianie
i zmniejszone przyspieszenia. Wznios zaworów 7,5 mm
Wał korbowy składany ułożyskowany w kadłubie na łożyskach rolkowych.
Czopy główne osadzone w przeciw ciężarach na stożkach czop korbowy
cylindrowy wciśnięty w przeciw ciężary i zamocowany nakrętkami
przykręconymi momentem 35 kGm. Łożysko korbowodu rolkowe dwurzędowe.
Tłok wypukły ze stopu lekkiego, owalizowany z dwoma pierścieniami
uszczelniającymi i jednym pierścieniem odoliwiającym, górny pierścień
uszczelniający chromowany. Zmianę stopnia sprężania od 6,5 do8,5
uzyskuje się przez wymianę tłoka. Wywarzenie wału korbowego 68%
Smarowanie silnika obiegowe pod ciśnieniem przez zastosowanie
podwójnej trybikowej. Obydwa obiegi zaopatrzono w filtry siatkowe.
Pojemność zbiornika olejowego 3L.
W komorze łańcucha napędowego silnik-sprzęgło pracującego w kąpieli
olejowej wmontowany jest napinacz łańcucha o chromowanej powierzchni
ślizgowej. Koło łańcuchowe pędzące związane jest z wałem korbowym
za pośrednictwem trójzębnego amortyzatora i sprężyny śrubowej.
Kontrola zwisu łańcucha odbywa się z zewnątrz silnika po odkręceniu
przewidzianej w tym celu pokrywki.
Sprzęgło umieszczone na wale głównym skrzyni biegów, posiada centralną
sprężynę dociskową. Zastosowanie stosu podkładek odległościowych
umożliwia uzyskanie właściwego docisku tarcz sprzęgła, oraz regulację
po częściowym ich zużyciu. Wyłączanie sprzęgła odbywa się za pośrednictwem
dzwigni zaopatrzonej w śrubę regulacyjną i popychacza przeprowadzonego
wewnątrz wału głównego skrzynki biegów.
Skrzynka biegów posiada układ kół zębatych stale zazębionych.
Przełączanie biegów odbywa się za pośrednictwem automaty, uruchamiającego
wałek z kanałami krzywkowymi sterującymi przesuwki. Włączenie
pierwszego biegu odbywa się przez naciśnięcie nogą dzwigni zmiany
biegów do dołu, następne biegi włączane są za każdorazowym podciągnięciem
dzwigni do góry.
Wymienne koła łańcuchowe od 15 do 21 zębów na wale głównym skrzynki
biegów zezwalają na zmianę przełożenia ogólnego na IV biegu od
7,79 do 5,56. Normalnie zamontowane jest koło łańcuchowe 20 zębów
Obudowa silnika jednolita. Mieszcząca w sobie wszystkie mechanizmy,
zewnętrznie gładkie, co ułatwia utrzymanie bloku napędowego w
należytej czystości. Silnik zamocowany jest do ramy w czterech
punktach.
Rama wykonana jest z rur stalowych w układzie podwójnym, zamkniętym,
z nośną rurą górną o dużym przekroju. Widełki przednie teleskopowe,
ułożyskowane w główce
|